Wat wij kunnen leren van kinderen

Frascati stond van 7 tot en met 11 februari helemaal in het kader van Frascati Issues helemaal in teken van kinderen. Hoe zien zij de wereld en wat kunnen wij eigenlijk van ze leren? In alle voorstellingen en randprogrammering speelden kinderen mee, terwijl het programma expliciet bedoeld was voor volwassenen. Al maanden geleden had ik een kaartje gekocht voor Mona van regisseur Alexandra Broeder. Toen ik het hele programma zag kon ik het niet laten om niet ook nog twee andere voorstellingen te bezoeken.

 

Liegen ter bescherming

Of het toeval is of Google-ziet-alles, weet ik niet, maar dit weekend werden ineens op mijn YouTube timeline clipjes uit ‘The Secret Life of 4, 5 & 6 Year Olds’ aangeraden. Een programma waarin peuters gevolgd worden en waar min of meer wetenschappelijk wordt benoemd wat er precies gebeurt. De kinderen leren hoe ze de baas kunnen spelen, hoe ze kunnen liegen, maar ook hoe ze kunnen trouwen. In een van de fragmenten zien we hoe vijfjarigen vieze limonade krijgen aangeboden en moeten beslissen of ze dit aan de maker vertellen of zullen liegen om haar geen slecht gevoel te geven. De jongens maken duidelijk dat de limonade walgelijk is, terwijl de meisjes milder zijn en zeggen dat het op zich heel lekker is, maar dat zij zelf de citroensmaak gewoon niet zo lekker vinden. Dat laatste had Mona waarschijnlijk niet eens gezegd. Niet dat Mona niet liegt. Mona liegt veel, dat is vrij snel duidelijk. Ze liegt over school, ze liegt over haar moeder, haar vader, haar stiefmoeder. Maar altijd doet ze haar uiterste best om de (egocentrische) volwassenen om haar heen constant een goed gevoel te geven. Degenen die Kom hier dat ik u kus van Griet Op de Beeck hebben gelezen weten hoe het verhaal verder gaat. Speciaal voor deze voorstelling schreef zij een monoloog over Mona’s jeugd. In de roman lees je ook nog over het leven van Mona op twee andere leeftijden. Ik heb het boek niet gelezen en probeer zelf te bedenken hoe Mona’s leven er verder uitziet, maar ik geloof dat ik toch ook nog het boek ga lezen. Het stuk heeft me enorm geprikkeld.

De dagen erna denk ik terug aan Cria Cuervos, een film uit 1976, waar duidelijk naar gerefereerd werd in de voorstelling met het nummer ‘Porque te vas’ van Spaanse zangeres Jeanette dat in beide uitvoeringen een belangrijke rol speelt. Net als in Mona worden in Cria Cuervos ook kinderen aan hun lot overgelaten. Ze zijn allemaal onschuldig en klein, maar er gaan al donkere gedachten rond in de hoofden van de kinderen. In Five Easy Pieces van regisseur Milo Rau, dat ook in Frascati staat, maar ik al eerder zag op SPRING, spelen kinderen het verhaal van Marc Dutroux na. Ook daarin krijgen kinderen expliciet de rol van een volwassene mee. De voorstelling maakte een diepe indruk.

 

Dansen, dansen, dansen

Op donderdag keer ik terug naar Frascati voor My Future Life: 3 solo’s en een duet. In de kleinste zaal van het theater worden deze vier korte stukken opgevoerd door kinderen, die speciaal voor deze week gemaakt werden door verschillende theatermakers. Ook hier is duidelijk dat jongeren heel goed doorhebben wat er om hen heen gebeurt. Of dat nou in de politiek, op straat, in het theater, of bij de allergrootste sterren is. Maar de toon is lichter dan de eerdere voorstellingen die ik deze week zag. Oké, als ze mogen kiezen wat ze willen worden, willen ze heus wel het coolst, grappigst of mooist zijn, maar ze willen het wel graag in een wereld waar iedereen gelukkig is. Een oplossing hoe die er komt, wordt niet expliciet besproken, maar elke keer dat er gedanst wordt krijgen de gespannen gezichtjes een mega-glimlach.

 

De spelende mens

Ook bij Homo Ludens van Frascati Producties/De Warme Winkel is het moment dat de kinderen gaan dansen het moment dat iedereen ontspant. Een uur lang kijken we naar kinderen die simpelweg aan het spelen zijn. Ze spelen niet helemaal zonder doel. Ze denken dat ze over een uur het toneelstuk gaan opvoeren dat ze in twee repetities hebben gemaakt. In werkelijkheid zitten we al vanaf het begin van hun ‘repetitie’ achter een doek. Een paar kinderen krijgen op een gegeven moment door dat er publiek zit, maar de meeste kinderen zijn in de veronderstelling dat ze met elkaar zijn. Het lijkt hoe dan ook niet heel veel uit te maken, ze gaan allemaal gewoon hun eigen gang. Ze spelen dat ze een decor bouwen, ze spelen dat ze in een grote musicalproductie meedoen en ze spelen het verhaal dat ze uiteindelijk voor ons opvoeren. Net als in ‘The Secret Life’ zien we ruzie, liefde en wie de baas is. Maar we zien vooral heel veel plezier. En het belang van spelen, zoals Johan Huizinga dat in 1938 in ‘Homo Ludens’ beschreef.  Door te spelen leren kinderen belangrijke vaardigheden en vormt de mens in het algemeen een cultuur.

 

Misschien is dat ook een voorzichtige conclusie die we kunnen trekken uit de Enfant Terribles-week. Dat spelen je doet ontspannen, je nieuwe inzichten kan brengen en trauma’s kan verwerken. Of je nou een superster, een eenhoorn, de vader van Dutroux of een Stoer Meisje speelt, zonder dat er ook maar enig doel is, zul je er toch iets van meenemen. En als je geen zin hebt om een rol aan te nemen, dan ga je gewoon heel hard dansen.

 

credits

Uitgelichte afbeelding Mona: Bowie Verschuuren

Foto My Future Life: 3 solo’s & en een duet uit ‘Girls’ van Nicole Beutler: Jean van Lingen

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *