Het toneelstuk met de lange titel

Het is vrijdagavond. Het is zacht weer en ik besluit om met twee zalmcrackers in de hand te lopen vanaf Centraal Station naar de Stadsschouwburg. In de Grote Zaal speelt de voorstelling iHo, wat staat voor de eigenlijke titel van het stuk: The Intelligent Homosexual’s Guide to Capitalism and Socialism with a Key to the Scriptures.

Het is geschreven door de Amerikaan Tony Kushner die we goed kennen van Angels in America (Nederlandse uitvoering door Toneelgroep Oostpool en een Engelse versie die Lisa in Londen en in Amsterdam zag – deel 1 en deel 2). iHo is net als Oostpools Angels in America geregisseerd door Marcus Azzini. Hij laat ruim drie uur lang tien acteurs een overweldigende stroom van woorden uitspreken – vaak door elkaar heen. Over de Amerikaanse politiek, de communistische partij, de vakbond, religie en de liefde en seks.

In iHo staat de familie Marcantonio centraal. Zodra ik de naam Marcantonio lees in het programmaboekje denk ik aan Cleopatra’s geliefde Marcus Antonius die de hand aan zichzelf sloeg. Ook Gus, de vader van het gezin (gespeeld door Hans Dagelet) wil niet meer leven. Zijn zonen en dochter zijn het daar niet mee eens, ze proberen hem ervan af te praten en willen zelfs de politie erbij halen. Alsof ze al niet genoeg problemen hebben… In de pauze heb ik een gesprek over de wel of niet alledaagsheid van de problemen die de mensen op het podium hebben. Ik vind zelf van niet. Natuurlijk, een toneelstuk is vaak een uitvergroting van het leven, want ken jij een familie waarin elk lid zulke grote problemen heeft? Vader heeft een euthanasiewens. Zijn dochter leent duizenden dollars aan haar seksverslaafde broer. Dat geld was eigenlijk bedoeld voor de kunstmatige bevruchting van haar vriendin. De partner wordt uiteindelijk wel zwanger, van haar zwager. Op de achtergrond kijkt tante Clio, een ex-volgelinge van de communistische beweging Lichtend Pad, toe. Zij is op dat moment de enige die niet op blote voeten loopt. Voelt zij zich niet kwetsbaar?

In het deel voor de pauze is de kakafonie het grootst. Verschillende situaties worden naast elkaar gespeeld, of vlak na elkaar. Maar ook praten ze dwars door elkaar als ze bij elkaar zijn. Iedereen praat en niemand luistert. Normaal word ik licht in mijn hoofd als dat om mij heen gebeurt, maar hier in de schouwburg lukt het mij goed om te focussen op de dialogen die ik op dat moment het interessantst vindt. Ik probeer ondertussen prachtige zinnen te onthouden. Maar als het uiteindelijk toch begint te duizelen, kan ik alleen maar met respect naar de acteurs kijken en luisteren. Ze krijgen het voor elkaar om met veel passie en ook agressie ontelbare woorden in een onstuitbaar tempo te zeggen. Na de pauze zijn er meer een-op-een-scènes en kan ik rustiger kijken naar alle personages. Het zijn er zoveel en het valt me langzamerhand op dat ik me met geen een van hen kan identificeren. Totdat Sooze opkomt, de schoondochter van Gus. Zij is de ratio van het stuk, degene die niet schreeuwt, die luistert en die anderen (even) naar haar laat luisteren. De wereld heeft meer Soozes nodig. Onzichtbare maar sterke krachten die grote problemen kunnen aanpakken op een eigen en constructieve manier. Tenminste, dat maak ik ervan. Het zou zo fijn zijn als er meer naar elkaar wordt geluisterd. Hoe meer mensen schreeuwen, des te meer hopen met puin er op de wereld ontstaan. Mensen volgen hun eigen weg, hebben geen spiegel, waardoor ze niet zien wat er mis kan gaan. Ze krijgen niet het juiste duwtje in de rug, maar veroorzaken uit woede en frustratie met hun vuist een gat in de muur, of een pijnlijke kaak bij hun ex-partner. Wat voor gedachtes een voorstelling wel niet bij je op kan roepen.

Het is al laat en na afloop vertrekken we gelijk. Onderweg naar huis rammelt mijn maag, want een goeie maaltijd zat er niet echt in. Een bamischijf op het station werkt als Sooze op haar man. Geruststellend.

 

Speellijst

iHo speelt nog volop in de Randstad. Naast Hans Dagelet spelen een hoop acteurs mee die je misschien van film en televisie kent: Jacqueline Blom (Penoza, Volgens Robert en Volgens Jacqueline), Tibor Lukács (Flikken Maastricht), Rick Paul van Mulligen (Adam & Eva) en Sophie van Winden (Heer & Meester)

Den Haag – Het Nationale Theater | di 10 okt
Leiden – Leidse Schouwburg | za 14 okt
Haarlem – Stadsschouwburg | di 24 okt
Gouda – De Goudse Schouwburg | wo 25 okt
Amsterdam – Theater De Meervaart | vr 27 okt
Rotterdam – Rotterdamse Schouwburg | wo 22 nov
Utrecht – Stadsschouwburg Utrecht | za 25 nov

 

credits
foto’s: Sanne Peper

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *