Een paarlemoeren knoopje

Het woord paarlemoer doet zo ouderwets aan, ik zie een oud vrouwtje met wilde witte haren voor me, behangen met parels. Ik zit er niet ver naast, want de stof waardoor parels ontstaan heet ‘nacre’ en wordt ook wel de moeder van de parel genoemd. Paarlemoer zit ook aan de binnenkant van schelpen, het is een kwetsbaar, glimmende laag waar bijvoorbeeld knoopjes van gemaakt worden. Zo’n knoopje vormt de basis en de titel van de documentaire van de Chileense filmmaker Patricio Guzman, El botón de nácar.

el boton

Op de avond waarop de eerste sneeuw in Amsterdam viel, zat ik in De Balie met een glas gemberthee (duh, heet water met plakjes gember, een stukje citroen en rode peper) te genieten van de documentaire over de Chileense kust, zo’n 4200 kilometer lang. Het start met een stuk kwarts waar een druppel in gevangen zit. Het lijkt op een donker oog; vanuit een ander perspectief is het net alsof je een persoon van bovenaf kunt zien. Ook gevangen, hij beweegt lichtjes. Daarna komen prachtige beelden langs. Vooral van de blauwe krakende gletsjers. Zo indrukwekkend dat ik er bijna van moet huilen.

Guzman maakte de documentaire vanuit verschillende invalshoeken. Niet alleen de natuur speelt een grote rol, maar ook de zowat uitgemoorde inheemse bevolking. Een paar wonen nog in het zuiden en Guzman heeft ontroerende gesprekken met hen, onder andere over woorden die zij in hun oorspronkelijke taal niet kennen, zoals politie.

En dan weer een andere invalshoek: Een zichtbaar aangedane getuige vertelt over de helikoptervluchten die hij moest maken onder het bewind van Pinochet. Tijdens die vluchten werden lijken in zee gegooid, hun lichamen verzwaard met een stuk treinrail. Jaren nadien worden de rails opgedoken, de lichamen zijn inmiddels verdwenen in het water. Op een van die rails is een paarlemoeren knoopje gevonden en ik zie in gedachten weer de persoon voor me in het stukje kwarts.

knoop

 

credits
El bóton de nácar won de Zilveren Beer op de laatste Berlinale, filmfestival van Berlijn, voor Beste Scenario, was afgelopen november tijdens IDFA te zien en draait deze week nog in verschillende Amsterdamse filmhuizen.
De beelden zijn stills uit de film.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *