Jaloezie bij Ahlbom

Als ik lees dat iets een ‘unieke ervaring’ of een ‘unieke voorstelling’ is, krijg ik de kriebels. Want alle voorstellingen, concerten, films, tentoonstellingen die we zien, kunnen op zichzelf staan, en dat maakt ze uniek. Regisseur, choreograaf en speler Jakop Ahlbom maakt zelfs superuniek werk, want zijn werk valt niet in een genre te vatten. Het is illusionair en absurd bewegingstheater, muziektheater, het is dans en het is acrobatiek. Het is performance zonder woorden, als een stille film, maar dan live uitgevoerd op het podium, vaak ook met live muziek.
In de afgelopen jaren zagen we meerdere stukken van Ahlbom. Het leven een gebruiksaanwijzing, Lebensraum, Swan Lake en als klap op de vuurpijl het internationaal geroemde Horror. En wat een geluk dat we nu een van zijn vroegere stukken met terugwerkende kracht kunnen zien: Innenschau [Revisited]. Fans van David Lynch zullen direct voelen hoe zeer en hoe knap Ahlbom de thema’s en sferen uit Lynch’ films en series weet neer te zetten. Het is donker, grimmig en onvoorspelbaar. En magisch! De live uitgevoerde muziek die de rockband Alamo Race Track maakt, zet die sfeer extra dik aan. Soms, zonder dat je het doorhebt, net als in een film.

De acteurs op het podium bewegen zich in een café dansante setting. Het is er donker en rokerig. Mijn type café. De barvrouw is qua uiterlijk wat typisch, vergeleken bij de rest. Haar gezicht is lijkbleek waardoor ze er angstaanjagend uitziet. Tegelijkertijd beweegt ze wat houterig, waardoor ik haar weer aandoenlijk vind. Onder de cafégasten bevindt zich een knap stel; hij lang, zij petite. Ze houden van dansen. Wanneer andere mannen de vrouw aandacht geven, voelt zij zich gevleid en gaat ze in op hun avances. Hij wordt jaloers en draait haar de rug toe, letterlijk, om andere dames het hof te maken. De avond loopt uiteraard niet gezellig af. De sfeer in de echtelijke slaapkamer is om te snijden. Zo kil. Daarna volgt een aaneenschakeling van vervreemdende gebeurtenissen elkaar op. Soms langzaam en soms in sneltreinvaart. Wat is echt en wat niet? Gaat ze echt vreemd, waar gaat ze heen? Is ze dood? En al die handen, het zijn er zoveel!

Wat de jaloerse man in het café doet, is zo herkenbaar. Het laat ook zijn onzekerheid zien. ‘Ben ik dan niet leuk genoeg?’ Die flirtende mannen zijn natuurlijk ook knap en kunnen zo goed dansen. Hij ziet zijn eigen aantrekkelijke kanten ineens niet meer. Dat zijn vriendin met de andere mannen gaat dansen, helpt ook niet om je jaloerse gevoelens uit te schakelen. Dan maar negeren en haar ook laten voelen hoe het is om jaloers te zijn. Gedeelde smart is toch halve smart?

In het theater worden zijn emoties vergroot. In het begin van de voorstelling schaamt hij zich nog voor zijn gedrag, maar het leed is reeds geleden. Elke handeling van de vrouw versterkt de jaloezie. Hij raakt geobsedeerd door het besef dat hij haar aan het kwijtraken is en vergeet helemaal op wie hij nu jaloers was, daar in het café. Wat volgt wordt grappig genoeg perfect verwoordt door de Britse filosoof Roger Scruton in zijn boek Sexual desire: “Hij behoort niet langer tot de wereld waarin hij thuis was en komt terecht in een nachtmerrie, ten prooi gevallen aan afschuwelijke gedachten en fantasieën waar hij zich niet van kan losmaken.” Wat Scruton al schreef in 1986, geldt nog steeds; als je je eigenwaarde niet terugkrijgt, kan jaloezie van grote invloed zijn op jezelf. Van een onzekere sukkel, verander je in een gevaarlijke en waanzinnige psychopaat, opgevoerd in een surrealistische thriller van Jakop Ahlbom.

 

Innenschau [Revisited] is bijna klaar met toeren. Het is nog te zien op 5, 6 en 7 april in De Meervaart.
Informatie en tickets

 

credits
foto: Sanne Peper

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *