Een klein leven. Wie heeft deze voorstelling al gezien?

Achttien maanden lang, na haar dagelijks werk, soms ’s nachts, en soms in de weekenden, schreef de Amerikaanse auteur Hanya Yanagihara haar tweede roman Een klein leven (2015). Het boek over een vriendschap tussen vier jongens die na hun studie hun weg in New York proberen te vinden, werd meteen een wereldwijde bestseller. En toch was het boek voor velen, inclusief mijzelf, een grote uitdaging om te lezen. Het verhaal vertelt naast de vriendschap van de jongens namelijk over de afschuwelijke en pijnlijke herbelevingen van het vroegere misbruik van een van die jongens.

Een paar jaar na verschijning van het boek, werd Ivo van Hove, regisseur en artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam (tegenwoordig Internationaal Theater Amsterdam), door Yanagihara zelf gevraagd om van haar boek een theatervoorstelling te maken. Het resultaat – Een klein leven – is sinds september 2018 onderdeel van het ITA-repertoire.

Feestelijk en onschuldig

Een paar dagen voor de première, waarbij de auteur van het boek Hanya Yanagihara zelf aanwezig was, bezocht ik de try-out. Dat werd voor mij een onvergetelijke ervaring. En ik kan me voorstellen hoe bijzonder het voor Yanagihar moet zijn om te zien hoe haar verhaal door Ivo van Hove naar de theatervloer was vertaald en hoe haar personages door acht acteurs uit de ITA-groep weer tot leven gebracht werden. *

Het feestelijk en onschuldig begonnen verhaal verandert snel in een nachtmerrie en sleept je volledig mee. Samen met zijn vrienden ontdek je het geheim van de hoofdpersoon Jude (meesterlijk gespeeld door Ramsey Nasr). Je beleeft alles wat op het podium gebeurt heel intens. Je voelt de pijn en eenzaamheid die deze getraumatiseerde jongeman sinds zijn kindertijd met zich meedraagt. Niemand en niets kan hem helpen. Vrienden niet, liefde niet. Hij vraagt niet om hulp en accepteert geen hulp. En er gebeurt iets wat je je absoluut niet kunt voorstellen: hij beschadigt zichzelf. Op sommige momenten moest ik mijn ogen dichtdoen om deze zelfmutilatie niet te aanschouwen. Stel dat er zoiets met je eigen kind gebeurt… Nee, nee, nooit… Die gedachte was voor mij indertijd de reden om het boek niet te lezen.

Grote kijkuitdaging

Voordat de zaal openging, sprak ik een man. Hij had het boek gelezen en beschreef het als het beste van alles wat hij de laatste tien jaar in zijn handen heeft gehad. Opmerkelijk was dat de kennis, van wie hij het boek had gekregen, het juist heel moeilijk vond om er doorheen te komen. Een klein leven is net zo’n grote uitdaging voor de kijker van deze voorstelling als voor de lezer van het boek. En daarbij maakt het niet uit bij welke leeftijdsgroep je hoort of in welke levensfase je verkeert, welk beroep je hebt, of dat je een student, een vriend, een geliefde of een ouder, bent. Je wordt geconfronteerd met heel veel moeilijke vragen van het leven. Na afloop van het toneelstuk verlaat je de zaal met gebogen hoofd, in gedachten verzonken. In stilte.

Niet alleen het verhaal is van grote kwaliteit, maar ook het ensemble van de geweldige ITA-acteurs. Dit alles maakt het stuk heel speciaal. Een gevoelige monoloog van Steven van Watermeulen (Harold) over ouderschap zit nog steeds in mijn hoofd. Nu moet ik en wil ik het boek lezen! Ramsey Nasr (Jude) maakte vier jaar geleden grote indruk op mij met zijn rol in The Fountainhead (Ayn Rand, regie van Ivo van Hove). Maarten Heijmans (Willem) ken ik van zijn eerder gespeelde rollen als Ramses Shaffy in een dramaserie van Michiel van Erp, en Vaslav Nijinski in het stuk Vaslav. Arthur Japin bewerkte zijn eigen roman Vaslav. Zeer overtuigend en krachtig speelt Hans Kesting de verschillende rollen van mannen die het leven van Jude hebben beïnvloed en getekend. Kesting liet mijn hart bonken samen met dat van Jude toen hij hem in zijn auto achtervolgde. Zo meedogenloos en wreed! Dat was een kippenvelscène, die extra versterkt werd door de beelden van New Yorkse straten die in hoog tempo wisselden op de grote schermen.

Het is een lang en zwaar stuk. Op sommige momenten is het zelfs gruwelijk en heel pijnlijk. Tijdens de voorstelling benadrukken de monochrome beelden van de straten de eenzaamheid van het hoofdpersonage. Als je een leuke en gezellige avond denkt te beleven, dan raad ik je deze voorstelling niet aan. Wel als je de regiekunst van Ivo van Hove wil zien. Hij legt op zo’n bijzondere manier een accent op een actueel thema dat je er echt stil van wordt. Wat een enorme schade kan kindermisbruik geven …

Heb je deze voorstelling al gezien? Ik nodig je uit om je ervaringen met ons te delen.

*Hier kan je een interview met de auteur van het boek lezen

Een klein leven speelt in april en december en volgend jaar februari in Internationaal Theater Amsterdam. Speellijst

credits
foto: Jan Versweyveld

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *